Αστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια Ανενεργά
 

Το 1943 εμφανίστηκε το Δύο τραγούδια από την Ελλάδα, εικοσάλεπτο ντοκιμαντέρ, σκηνοθετημένο από τον Γιάννη Χριστοδούλου. Θέμα του, ένα τραγούδι για την Αθήνα, που το τραγουδάει ο τροβαδούρος Επιτροπάκης πάνω στην Ακρόπολη, κι ένα δημοτικό, που το τραγουδούν ο Ιακωβίδης με την Κοντοπούλου. Παραγωγός ήταν ο Περγαντής, που συνέχισε και τις τρεις επόμενες χρονιές με τρεις ανάλογες απόπειρες: το 1944, με την Ηρωική Κρήτη, ντοκιμαντέρ του Παρασκευά με θέμα την ερειπωμένη Κρήτη μετά την Απελευθέρωση, ταινία που βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Καννών· το 1945, με τα Καλάβρυτα, δεκάλεπτο ντοκιμαντέρ πάνω στην ομώνυμη πολύπαθη περιοχή· και το 1946, με το τουριστικό Χαλκίδα-Πάτρα, σε σκηνοθεσία Δρίτσα.

O Πρόδρομος Μεραβίδης έφτιαξε, σε δική του παραγωγή, φωτογραφία και μοντάζ, το Κρήτη (1945), το αρχαιολογικό Τρίπολις-Ασέα (1946), το Η Παναγία της Μονής Βουλκάνων (1948) και το Κως (1949-’50) – όλα, μικρού μήκους ντοκιμαντέρ. Το 1945, εμφανίστηκε και η πρώτη ελληνικής παραγωγής ταινία animation, διαρκειας 3΄35΄΄, το Ο Ντούτσε αφηγείται του Σταμάτη Πολενάκη. Το 1947 έχουμε μια ανάλογη πεντάλεπτη ταινία με θέμα τον Δία και την Ήρα, φτιαγμένη από κινηματογραφική ομάδα (Παύλος και Ευγένιος Βαλαχάκης, Γιάννης και Γιώργος Ρουσσόπουλος)· τίτλος της: Σιγά τους κεραυνούς.

Το 1951, εμφανίστηκε το Δαφνί, σε παραγωγή Χαροκόπου και σκηνοθεσία G. Hoyningen-Huene. Το εικοσάλεπτο αυτό ντοκιμαντέρ έχει για θέμα του τις θαυμάσιες εικόνες από λευκό μωσαϊκό της παλιάς βυζαντινής εκκλησίας, στο Δαφνί. Απέσπασε τα πρώτα βραβεία στα Φεστιβάλ Εδιμβούργου και Νέας Υόρκης.

Ντοκιμαντέρ με θέμα από τον ελληνικό χώρο είναι η Κέρκυρα (1953), εικοσάλεπτο, σε παραγωγή της Ελληνικής Κινηματογραφικής Τέχνης, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Παναγιωτόπουλου.

Το 1953, εμφανίστηκε το όνομα που θα δεσπόσει στο μικρού μήκους ντοκιμαντέρ, κυρίως επιστημονικό, ώς τα μέσα της δεκαετίας του ’60. Είναι ο Ρούσσος Κούνδουρος, αδελφός του Νίκου. Oι ταινίες του –γύρω στις πενήντα– είναι παραγωγές του ίδιου, ιδιωτών, ιδρυμάτων και δημόσιων υπηρεσιών. H κατάθεση κάποιων τίτλων αυτών των ταινιών αποτελεί και παρουσίασή τους, καθώς αυτοί υποδηλώνουν με σαφήνεια το περιεχόμενο: Αγγειοκαρδιογραφία διά απλού μηχανήματος (1953)· Χειρουργική επέμβασις επί στενώσεως μιτροειδούς – Βαλβιδοτομή (1953)· Καθετηριασμός καρδιάς και ατμοδυναμική μελέτη (1954)· Χειρουργική εχινοκόκκου του πνεύμονος (1956)· Λαμπίρι, το μαγικό χωριό (1956)· Oλυμπία (1956)· Διατροφή και υγεία (1957)· Διώξτε το θάνατο από τους δρόμους (1957)· Μετέωρα (1957)· Oλική εκτομή παγκρέατος (1958)· Ας μάθουμε να κυκλοφορούμε (1958)· Oι σκανταλιές του Φασουλή (1958)· Πάσχα σε ελληνικό χωριό (1958)· Επίδαυρος (1958)· Ταξείδι στη Μύκονο (1958)· Πειραματική εφαρμογή εξωσωματικής κυκλοφορίας (1959)· Αναστενάρια (1959)· O χορός της Μπούλα (1959)· Διεθνής Έκθεσις Θεσσαλονίκης (1960)· Εδώ Αθήναι (1960)· Γη και νερό (1961)· Ανοιχτοί δρόμοι (1961)· Στέγη για τους ανθρώπους (1961)· Ενέργεια για την πρόοδο (1961)· Ελληνική βιομηχανία (1961)· Η ζωή στα Θεσσαλικά Άγραφα (1961)· Θεσσαλονίκη (1962)· Αργολίς (1964)· Κρήτη (1964)· 125 χρόνια στην υπηρεσία του Έθνους (1964)· Για την πρόοδο της χώρας (1964)· Αλουμίνιον της Ελλάδος (1965).

Ένα πεντάλεπτο ντοκιμαντέρ με τίτλο O Ντασσέν στην Κρήτη (1956) φέρει την υπογραφή του κατοπινού κριτικού κινηματογράφου Γιάννη Μπακογιαννόπουλου. Το φιλμ ήταν παραγωγή της Γαλλικής Ταινιοθήκης, με θέμα τα γυρίσματα της ταινίας του Ντασσέν O Χριστός ξανασταυρώνεται στην Κρήτη.

Στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’50, έγιναν οι τρεις πρώτες μικρού μήκους ταινίες του Βασίλη Μάρου: Η Αθήνα χορεύει ροκ εντ ρολ (1957), Κάτω από τους ουρανοξύστες (1958) και Η Κατίνα Παξινού και το αρχαίο θέατρο (1959). O Μάρος, που η κατοπινή του πορεία τον ανέδειξε ως έναν από τους σπουδαιότερους έλληνες ντοκιμαντερίστες, κίνησε τα ενδιαφέροντά του μεταξύ λαογραφίας, εθνολογίας και ιστορικού ντοκιμαντέρ.

O Ροβήρος Μανθούλης, με πλούσια κατοπινή προσφορά στο ντοκιμαντέρ, για λογαριασμό ξένων παραγωγών, κυρίως της γαλλικής τηλεόρασης, το 1958 εμφανίστηκε με το δεκάλεπτο ντοκιμαντέρ Λευκάδα, νησί των ποιητών· παραγωγή για λογαριασμό του Υπουργείου Τύπου και Πληροφοριών.

Κλείνουν οι αναφορές στο θέμα μας με τις ταινίες: Από το νερό στο λιγνίτη (1957) και Ήπειρος (1958), και τα δύο σε σκηνοθεσία Γιάννη Παναγιωτόπουλου, παραγωγή της ΔΕΗ και με θέμα τον ηλεκτρισμό και την ηλεκτροδότηση μιας περιοχής, αντίστοιχα. Ακόμα, τα: Σπάρτη-Μυστράς (1958), σε σκηνοθεσία Θαλασσινού και παραγωγή Περγαντή, και Κως, το νησί του Ιπποκράτη (1958), σε σκηνοθεσία Μελετόπουλου και παραγωγή Μερ Φιλμ.

Απόμεινε μια ταινία, σημείο αναφοράς για τα χρόνια που ακολούθησαν: είναι, ο Μακεδονικός γάμος (1960) του Τάκη Κανελλόπουλου – 24λεπτο ντοκιμαντέρ που, όταν προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, την ίδια χρονιά, οι κριτικοί, αναφερόμενοι στον σκηνοθέτη της ταινίας, μίλησαν για το τρίτο Κ του ελληνικού κινηματογράφου (μετά τον Κούνδουρο και τον Κακογιάννη).

Η ταινία γυρίστηκε στο χωριό Βελβενδός της Δυτικής Μακεδονίας και έχει για θέμα της τα έθιμα και τις τελετές του γάμου, πανηγύρι καθολικής συμμετοχής για το χωριό· γιορτή της Άνοιξης με όλη της τη μυσταγωγία. Αυτήν τη μυσταγωγία σεβάστηκε και τους ρυθμούς της μετέτρεψε σε ρυθμούς κινηματογραφικών εικόνων ο Κανελλόπουλος. Η ποιητική ευαισθησία του τον οδήγησε πέρα από τις κινηματογραφικές του αρετές και καθιερώθηκε το ιδιότυπο ύφος του Κανελλόπουλου.

 

chrysea 150